نوشدارو

نوشدارو

پیوندها

مرحله به مرحله تا آخرت

دوشنبه, ۲۳ دی ۱۳۹۲، ۰۸:۲۱ ب.ظ


آخرت


در مسیر محشر برای هر یک از واجبات الهی یک ایستگاه گذاشته می‌شود و انسان‌ها در آن ایستگاه‌ها نگاه داشته می‌شوند و درباره نحوه‌ عملکرد انسان نسبت به آن کار و فریضه الهی حسابرسی می‌شود, اگر عمل کرده بود و رحمت الهی شامل او شد به عقبه بعدی منتقل می‌شود تا به این ترتیب از همه عقبه‌ها عبور کند و اگر خدای نخواسته عمل نکرده بود و رحمت الهی نیز شامل او نشد از همان عقبه پای او می‌لرزد و وارد جهنم می‌شود.


زیرا همه این موقف‌ها به عبور از پل صراط بر می گردد، اسم یکی از آن‌ها عقبه‌ی ولایت است که انسان در آنجا مورد بازجویی قرار می‌گیرد و درباره‌ی ولایت امام علی و سایر ائمه ـ علیهم السّلام ـ سئوال می‌شود.

به نظر مى‏رسد که عنوان آخرت ، همه مراحل پس از زندگى دنیا از جمله قبر و برزخ را در بر مى‏گیرد (1) ؛ گرچه بعضى برزخ را منزلى بین دنیا و آخرت دانسته‏اند (2). بنابر نظر نخست، منازل و مراحل جهان آخرت با مرگ آغاز مى‏شود (3) ؛ چنان که در روایتى، مرگ اولین منزل آخرت و آخرین منزل دنیا دانسته شده است: الموت اول منزل من منازل الاخرة و آخر منزل من منازل الدنیا 4).

 پس از مرگ، انسان در عالم قبر جاى مى‏گیرد - ثم اماته فاقبره (5) ؛ آن گاه به مرگش رسانید و در قبرش نهاد - و تا مبعوث شدن و زنده شدن دوباره، در برزخ - که میانه دنیا و قیامت است - باقى مى‏ماند: حتى اذا جاء احدهم الموت...*...من ورائهم برزخ الى یوم یبعثون (6) ؛تا آن گاه که مرگ یکى از ایشان فرا رسد... و پیشاپیش آنان برزخى است تا روزى که برانگیخته خواهند شد.

انسان در دوران برزخ، در بهشت یا جهنم برزخى به سر مى‏برد، چنان که درباره توبه کنندگان نیکوکار فرموده است:

جنت عدن...*...لهم رزقهم فیها بکرة و عشیا (7 ؛باغ‏هایى که... روزى‏شان صبح و شام در آن جا (آماده) است.

درباره آل فرعون آمده است: النار یعرضون علیها غدوا و عشیا و یوم تقوم الساعة ادخلوا ءال فرعون اشد العذاب (8) ؛ (اینک هر) صبح و شام به آتش عرضه مى‏شوند و روزى که رستاخیز برپا شود (فریاد مى‏رسد که:) فرعونیان را در سخت‏ترین (انواع) عذاب درآورید.

با توجه به این که در بهشت جاوید صبح و شامى نیست، مى‏توان این آیات را مربوط به برزخ دانست (9).

دوره برزخ با نفخ صور به پایان مى‏رسد: ... و من ورائهم برزخ الى یوم یبعثون * فاذا نفخ فى الصور... (10) ؛ و پیشاپیش آنان برزخى است تا روزى که برانگیخته خواهند شد. پس آن گاه که در صور دمیده شود....

منازل و مراحل جهان آخرت با مرگ آغاز مى‏شود ؛ چنان که در روایتى، مرگ اولین منزل آخرت و آخرین منزل دنیا دانسته شده است: الموت اول منزل من منازل الاخرة و آخر منزل من منازل الدنیا

این نفخه، به مرگ همه انسان‏ها و همه موجودات آسمان‏ها و زمین منجر مى‏شود: و نفخ فى الصور فصعق من فى السموت و من فى الارض... (11) ؛ و در صور دمیده مى‏شود، پس هر که در آسمان‏ها و زمین است، بى هوش در مى‏افتد. و به جز خداوند همه کس فانى مى‏شود: کل من علیها فان* و یبقى وجه ربک... (12) ؛ هر چه به (زمین) است فانى شونده است و ذات باشکوه ارج‏مند پروردگارت باقى خواهد ماند. ... کل شى‏ء هالک الا وجهه...؛ جز ذات او همه چیز نابود مى‏شوند (13).

در مرحله بعد، صور دوم دمیده مى‏شود که با آن انسان‏ها زنده شده، و از قبرها بیرون مى‏آیند و قیامت آغاز مى‏شود:

... ثم نفخ فیه اخرى فاذا هم قیام ینظرون ؛ سپس بار دیگر در آن دمیده مى‏شود و به ناگاه آنان بر پاى ایستاده مى‏نگرند.

و نفخ فى الصور فاذا هم من الاجداث الى ربهم ینسلون (14) ؛ و در صور دمیده خواهد شد، پس به ناگاه از گورهاى خود شتابان به سوى پروردگار خویش مى‏آیند.

با آغاز قیامت، انسان‏ها همگى در صحراى محشر گرد مى‏آیند: ثم انکم یوم القیمه تبعثون (15) ؛ آن گاه در روز رستاخیز برانگیخته خواهید شد.

و حشرنهم فلم نغادر منهم احدا * و عرضوا على ربک صفا لقد جئتمونا کما خلقنکم اول مرة... (16) ؛ و آنان را گرد مى‏آوریم و هیچ یک را فروگذار نمى‏کنیم و ایشان به صف بر پروردگار عرضه مى‏شوند (و به آنها مى‏فرماید:) به راستى همان گونه که نخستین بار شما را آفریدیم (باز) به سوى ما آمدید.

یوم یبعثهم الله جمیعاً فینبئهم بما عملوا... (17) ؛ روزى که خداوند همه آنان را برانگیزد و به آن چه کرده‏اند، آگاه‏شان مى‏گرداند.

نامه اعمال

پس از احضار مردم در محکمه عدل الهى، کتاب‏ها گشوده مى‏شود - و اذا الصحف نشرت (18) ؛ و آن گاه که نامه‏ها از هم بگشایند - و هر کس کتابى را که در آن فرشتگان همه اعمال او را نگاشته‏اند خواهد گرفت. کتاب برخى را به دست راست‏شان مى‏دهند و کتاب گروهى دیگر را به دست چپ آنان. کسى که نامه به دست راستش داده مى‏شود، حسابى آسان خواهد داشت: فاما من أوتى کتبه بیمینه * فسوف یحاسب حساباً یسیرا (19) ؛ و کسى که نامه عملش به دست چپش داده مى‏شود، مى‏گوید: اى کاش! نامه‏ام به من داده نمى‏شد و حسابم را نمى‏دانستم:

و اما من اوتى کتبه بشماله فیقول یلیتنى لم أوت کتبیه * و لم ادر ما حسابیه (20).

پس از گرفتن کتاب‏ها، رسیدگى به اعمال مردم و داورى میان آنان بر اساس نامه عمل آنها و گواهى شاهدان آغاز مى‏شود. افزون بر آن، هنگامى که خداوند سبحان (21) پیامبران (22) فرشتگان (23) - که در صداقت و صحت گواهى آنان تردیدى نیست - و اعضا و جوارح بدن و زمین شهادت مى‏دهند، اعمال انسان نیز تجسم مى‏یابد.

در همین مرحله، کتاب دادرسى اعمال نهاده مى‏شود: و وضع الکتب فترى المجرمین مشفقین مما فیه و یقولون یویلتنا مال هذا الکتب لا یغادر صغیرة و لا کبیرة الا احصها و وجدوا ما عملوا حاضرا... (24) ؛ و کارنامه (عمل شما در میان) نهاده مى‏شود، آن گاه بزه‏کاران را از آن چه در آن است بیمناک مى‏بینى و مى‏گویند: اى واى بر ما! این چه نامه‏اى است که هیچ (کار) کوچک و بزرگى را فرو نگذاشته جز این که همه را به حساب آورده است و آن چه را انجام داده‏اند، حاضر یابند.

سرانجام، همان گونه که در این جهان بیشتر مردم با اهل خیر و سعادت بودند، در آخرت نیز بیشتر انسان‏ها در بهشت برین براى همیشه متنعم خواهند بود

در آن حال با اقامه میزان الهى - و نضع الموزین القسط لیوم القیمه... (25) ؛ و ترازوهاى داد را روز رستاخیز مى‏نهیم - مشخص مى‏شود که ترازوى اعمال برخى سنگین و بعضى دیگر سبک است:

... فمن ثقلت موزینه فاولئک هم المفلحون * و من خفت موازینه فاولئک الذین خسروا انفسهم بما کانوا بایتنا یظلمون (26) ؛... پس هر کس میزان‏هاى (عمل) او سنگین باشد، آنان خود رستگاران‏اند و هر کس میزان‏هاى (عمل) او سبک باشد، پس آنان‏اند که به خود زیان زده‏اند، زیرا به آیات ما ستم کرده‏اند.

پس از رسیدگى به اعمال، هر یک از انسان‏ها به وسیله راهنمایى به حرکت در مى‏آید: و جاءت کل نفس معها سائق و شهید (27) ؛ و هر کسى مى‏آید (در حالى که) با او سوق دهنده و گواهى دهنده‏اى است.

و مۆمنان از صراط مستقیم (28) به سوى بهشت سوق داده مى‏شود:

و سیق الذین اتقوا ربهم الى الجنه زمراً... (29) ؛ و کسانى که از پروردگارشان پروا داشته‏اند، گروه گروه به سوی بهشت سوق داده مى‏شوند.

کافران از صراط منحرف گشته: ان الذین لا یۆمنون بالاخرة عن الصراط لنکبون (30) و با عبور از صراط جهنم: ... فاهدوهم الى صراط الجحیم (31) و به سوى آن روانه مى‏شوند:

و سیق الذین کفروا الى جهنم زمراً... (32) ؛ و کسانى که کافر شده‏اند، گروه گروه به سوى جهنم رانده مى‏شوند.

سرانجام، همان گونه که در این جهان بیشتر مردم با اهل خیر و سعادت بودند، در آخرت نیز بیشتر انسان‏ها در بهشت برین براى همیشه متنعم خواهند بود (33).

 

پی نوشتها:

1- التحقیق، ج 1، ص 46.

2 - المیزان، ج 2، ص 122.

3 - مفاتیح الغیب، ج 2، ص 717.

4 - بحارالانوار، ج 6، ص 133.

5- عبس، آیه 21.

6 - مۆمنون، آیه 99 - 100.

7 - مریم، آیه 61 - 62.

8 - غافر، آیه 46.

9 - مجمع البیان، ج 6، ص 805.

10 - مۆمنون، آیه 100 - 101.

11 - زمر، آیه 68.

12 - رحمن، آیه 26 - 27.

13 - قصص، آیه 88.

14 - یس، آیه 51. علم الیقین، ج 2، ص 839 - 843 و کشف المراد، ص 301 - 300.

15 - مۆمنون، آیه 16.

16 - کهف، آیه 47 - 48.

17 - مجادله، آیه 6.

18 - تکویر، آیه 10.

19 - انشقاق، آیه 7 - 8.

20 - حاقه، آیه 25 - 26.

21 - حج، آیه 17.

22 - نساء، آیه 41.

23 - ق، آیه 21.

24 - کهف، آیه 49.

25 - انبیاء، آیه 47.

26- اعراف، آیه 8 - 9.

27 - ق، آیه 21.

28 - حج، آیه 54 و ابن کثیر، ج 3، ص 241.

29 - زمر، آیه 73.

30 - مۆمنون، آیه 74 و مجمع البیان، ج 7، ص 202.

31- صافات، آیه 23.

32 - زمر، آیه 71.

33 - الاشارات و التنبیهات، ص 355 - 356؛ الاسفار، ج 3، ص 79 - 80 و مجموعه آثار (عدل الهى)، ج 4، ص 328.

موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۲/۱۰/۲۳

نظرات (۱)

بسم الله الرحمن الرحیم

کاروان برگزار می کند...

مسابقه کوشش

شما می توانید با شرکت در این مسابقه ...فقط با یک کلمه چندین بار جایزه ببرید...

برای  دستیابی به اطلاعات بیشتر به  وبلاگ  کاروان  مراجعه شود..

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی